13 Aralık 1996 Cuma

Turizm gelirleri

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 20. Dönem 2. Yasama yılı 32. Birleşimi (13 Aralık 1996)

RP GRUBU ADINA MEHMET ELKATMIŞ (Nevşehir) - Sayın Başkan, çok değerli milletvekilleri; Turizm Bakanlığı bütçesi üzerinde Refah Partimizin görüşlerini açıklamak üzere, huzurlarınıza gelmiş bulunuyorum; bu vesileyle, gerek Grubum adına ve gerekse şahsım adına hepinizi saygıyla selamlarım.

Türkiye'nin 1980'li yılların başında benimsediği dışa açık büyüme stratejisinde ve ihracat hamlesinde, turizm sektörüne büyük önem verilmiştir. Sektörle ilgili hukukî altyapıda, turizm eğitiminde, turistik altyapıda ve turistik üstyapıda gözle görülür ilerlemelerin olduğu şüphesizdir.

1995 yılı verilerine göre, 7 milyon 726 bin yabancı turist ülkemize gelmiş ve takriben 5 milyar dolar civarında da döviz bırakmıştır.

1995 yılı turizm gelirlerinin ihracattaki payı yüzde 22,3'tür. Gayri safî millî hâsıla içerisindeki payı yüzde 3, Türkiye'deki çalışanlar içerisindeki turizm sektörünün payı ise yüzde 2,2'ye tekabül etmektedir ki, bu, şunu gösteriyor; turizm sektörü, büyük bir istihdam imkânı doğurmaktadır.

Yatak sayısı itibariyle, 1994 yılı verilerine göre, 1 728 adet konaklama işletmesinde 265 136 turizm işletme belgeli yatağa ilaveten, 240 932 adet turizm yatırım belgeli yatak kapasiteli işletme de yatırım aşamasında bulunmaktadır. Bu olumlu gelişmelerin yanı sıra, kısmen, sektörün hızlı gelişiminden kaynaklanan birçok problemlerin olduğu da ortadadır.

Beş yıllık kalkınma planlarında, turizm faaliyetlerinin zaman açısından bütün yıla yayılacağı, mekânsal açıdan bütün yurda yayılacağı ve turizm ürününün de çeşitlendirileceği esas alınmıştır; yani, bu politika benimsenmiştir. Ancak, bu politikalarda da pek başarılı olunamamıştır; çünkü, turist, ülkemize, genellikle nisan-ekim döneminde gelmektedir ve mekânsal açıdan da turizm belirli bölgelerde yoğunlaşmaktadır. Örnek olarak, turizm işletmeleri, genellikle, Akdeniz, Ege ve Marmara Bölgelerinde, yani, deniz kenarlarında yoğunlaşmıştır. Yıllık toplam turist gecelemelerinin yüzde 87'si, yine, bu üç bölgede gerçekleşmiştir. Yani, demek oluyor ki, deniz turizmine dayanmaktadır bizim turizm politikamız. Deniz turizmine dayanmayan turizm türlerinin geliştirilmesinde, maalesef, pek başarılı olunamamıştır; turizm, âdeta, deniz turizmi şeklini almıştır. Bakanlığın, bu konudaki çabalarını, harcamalarını ve mevzuatını yeniden gözden geçirmesi gerektiğine inanıyorum.

Turizmin gelişmesinde kaynak teşkil eden ve uluslararası piyasalarda ülkelerin turizm endüstrisinde rekabet gücünü belirleyen unsurlardan biri olan çevre kalitesi konusunda bazı eksikliklerimiz vardır. Çevreyi koruma mevzuatı birçok kanunda yer almıştır; mesela, Kültür ve Tabiat Varlıklarını koruma Kanunu, Kıyı Kanunu gibi. Birçok bakanlık ve kamu kuruluşu da bu konularda görevli ve sorumlu bulunmaktadır; mesela, Turizm Bakanlığı, Çevre Bakanlığı, Kültür Bakanlığı, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve belediyeler. Dolayısıyla, yetkiler, sorumluluklar ve kararlar böyle dağıtıldığı zaman, birtakım kaos ortaya çıkmakta, bir işin sorumlusunun da kim olduğu böylelikle belirlenememektedir ve hizmetler de eksik yürütülmektedir.

Özellikle, çevreyi korumayla ilgili kanun ve yönetmeliklerin uygulanmasında ciddî problemler yaşanmaktadır. Konu bu açıdan değerlendirildiğinde, turizm işletmelerinin, yatırım aşamasında çevresel etki değerlendirilmesi, izlenmesi ve tek bir yerel örgüt tarafından, fakat, yerel katılımın da gerçekleştirilemesi suretiyle daha faydalı olur kanaatindeyiz.

Turizmle ilgili kamu yatırımları açısından, çevre kalitesini artırıcı altyapı yatırımlarına öncelik ve ağırlık verilmesi gerekir; su, enerji, sağlık, haberleşme, havaalanları, yollar ve yol işaretleri, özellikle kanalizasyon ve arıtma tesisleri, terminaller gibi...

Yine, Türkiye genelinde işletmelerin yıllık doluluk oranı, diğer ülkelerle karşılaştırıldığında, düşüktür. 1992 yılında yüzde 49,1 iken, 1994 yılında yüzde 39,1 olmuştur. Bu düşük doluluk oranı, konaklama işletmecileri arasında fiyat savaşına sebep olmaktadır. Kendi açılarından durumu iyi değerlendiren yerli ve yabancı seyahat acenteleri ve tur operatörleri, fiyatları daha da aşağı çekmeye zorlamakta ve rekabete sebep olmaktadır. Netice itibariyle, hem ülkenin turizm gelirleri azalmakta hem de gelen turistler “daha az harcayan turist tipi” olmaktadır ki, bundan dolayı da büyük bir döviz kaybının olduğu şüphesizdir. Bu itibarla, konunun, bir arz-talep analizinden sonra ele alınması ve tanıtıma ağırlık verilmesi düşünülmelidir.

Yükseköğrenim düzeyinde de turizm eğitimiyle ilgili problemlerimiz çoktur. Öğrenciler, tesadüfen bu yüksekokullara girmektedir. O nedenle, özellikle turizm yüksekokullarına girişte, ön kayıt esası ele alınmalıdır. Yine, 1995 yılı itibariyle, Türkiye'de 58 tane 2 yıllık turizm meslek yüksekokulu, 15 adet de turizm işletmeciliği ve otelcilik yüksekokulu bulunmaktadır; bu sayılar devamlı artmaktadır.

Konuşmanın tamamı, Türkiye Büyük Millet Meclisi, 20. Dönem 2. Yasama yılı 32. Birleşimi (13 Aralık 1996) tutanakları içerisinde bulunabilir.

Blog Arşivi